आज भारताला इंग्रजांच्या गुलामगिरीतून मुक्त होऊन जवळ -जवळ ६७ वर्षे उलटली आणि सोबतच आपला पारंपारिक सोबतीदार, शत्रू , बंधू ( वाचकांनी आपल्या सोयीनुसार नाव ठरवून घ्यावे) असा पाकिस्तान देश हि दुर्दैवाने अस्तित्वात आला , काही काळानंतर पाकिस्तानमधून बांगलादेश वेगळा झाला . पाकिस्तानच्या आधी किंवा अनेको वर्षांपूर्वी अखंड भारत अस्तित्वात होता मग त्याच्यामध्ये आत्ताचा भारत , अफगाणिस्तान ,पाकिस्तान, नेपाळ ,भूतान, ब्रम्हदेश ,बांगलादेश, मालदीव आणि श्रीलंका इत्यादी राष्ट्रांचा सामावेश होता. आजच्या सार्क (दक्षिण आशियाई प्रादेशिक सहयोग संघटना )च्या नावाखाली ब्राम्ह्देशाचा अपवाद वगळता हि सर्व राष्ट्रे एका छताखाली आणण्याचा प्रयत्न इंदिरा गांधी आणि बांगलादेशचे तत्कालीन प्रधानमंत्री झियाउर रेहमान (ज्यांची नंतर हत्या झाली ) यांनी केला, ज्या वेळेस झियाउर रहमान भारत दौर्यावर आले म्हणजेच डिसेंबर १९७७ साली, त्यावेळेसचे भारताचे पंतप्रधान हे मोरारजी देसाई होते आणि या दोघांच्या चर्चेच फलित म्हणजे सार्क च्या निर्मितीचा पाया होय परंतु सर्व श्रेय हे इंदिराजींनाच देण्यात येते. हे पण तितकच सत्य आहे कि एप्रिल १९८१ साली कोलंबो इथे भरलेल्या सार्क च्या पहिल्या संमेलनाच्या वेळेस त्या भारताच्या तत्कालीन पंतप्रधान होत्या आणि या एकत्रीकरणासाठी त्यांनी प्रयत्नही केले. त्या ठिकाणी दुसरे कोणीही असते त्यांनीही तेच केले असते, उदा. आपले मोरारजी देसाई, ज्यांच्या कार्यकाळात हि बुद्धी चालवली गेली, इथे व्यक्ती विशेष नाहीये या भारत देशाचीच पुण्याई आहे कि सारे जग आपल्याकडे आकर्षित होताना दिसतेय, मग ते चांगल्या गोष्टींसाठी असेल किंवा वाईट,मग आपण इतिहासाची पाने चाळून बघितलं किंवा वर्तमान बघा किंवा येणारे भविष्यही आपल्याच समोर आहे पण याचा अर्थ असा होत नाहीये कि मी इंदिराजींच्या कार्यकर्तृत्वावर प्रश्नचिन्ह उभा करतो तरी पण हे सत्य आहे असो ,
ज्या प्रमाणे लोहचुम्बकाचे तुकडे परत एकमेकाकडे आकर्षिले जातात त्याच पद्धतीचे आकर्षण या अखंड भारताच्या भूमीमध्ये आहे, एखादा तुकडा जास्तच मातीमध्ये भरला असेल तर तो कदाचित कमी आकर्षित होतो किंवा समोरच्या तुकड्यानेही आपला दक्षिण ध्रुव सामोच्याच्या असणाऱ्या दक्षिण ध्रुवाप्रमाणे केला कि मग ते परस्पर विरोधी होऊन परस्परांपासून दूर फेकले जातात, पण त्या मातीने माखलेल्या तुकड्याला स्वच्छ करून त्याचं आकर्षण वाढविण किंवा मग दक्षिण आणि उत्तर ध्रुवांना एकत्रित करून त्यांना एकजीव करणं हे निश्चितच कठीण आहे पण अशक्य हि नाही कदाचित त्याला तितका वेळही द्यावा लागेल, पण त्यासाठी प्रयत्नांची सुरुवात तर केली पाहिजे आणि हेच दुर्दैवाने काँग्रेस ला जमलं नाही सार्क ची निर्मिती तर करून बसलो पण, याच्यातून नकळतपणे रा. स्व. संघाचा हेतू साध्य होतो कि काय या भीतीपोटी सोयीनं याच्याकडे दुर्लक्ष केलं गेलं फक्त सार्क च्या बैठकांना उपस्थिती दर्शवायची आणि आर्ध्याच्या वर मुद्दे बारगळायचे किंवा समोरच्याकडून तसं करवून घ्यायचं आजपर्यंत हे चालत आलं, इथून पुढे काय होईल माहित नाही पण परवाच्या काठमांडू मधल्या सार्क संमेलनात याचा प्रत्यय आला कि भारत या गोष्टींना नक्कीच बदलू शकतो आणि त्याची नांदी म्हणजे सार्कसंमेलनामधलं कुणाच्याही दबावाखाली न येता आणि भीती न बाळगता केलेलं भाषण किंवा व्यवहार, आणि शेवटी पाकिस्तानलाही समजावत केलेलं हस्तांदोलन. या संमेलनातन नक्कीच काही प्रस्ताव मान्य झाले आणि काही अमान्याही झाले हा वेगळा भाग…
ज्या प्रमाणे लोहचुम्बकाचे तुकडे परत एकमेकाकडे आकर्षिले जातात त्याच पद्धतीचे आकर्षण या अखंड भारताच्या भूमीमध्ये आहे, एखादा तुकडा जास्तच मातीमध्ये भरला असेल तर तो कदाचित कमी आकर्षित होतो किंवा समोरच्या तुकड्यानेही आपला दक्षिण ध्रुव सामोच्याच्या असणाऱ्या दक्षिण ध्रुवाप्रमाणे केला कि मग ते परस्पर विरोधी होऊन परस्परांपासून दूर फेकले जातात, पण त्या मातीने माखलेल्या तुकड्याला स्वच्छ करून त्याचं आकर्षण वाढविण किंवा मग दक्षिण आणि उत्तर ध्रुवांना एकत्रित करून त्यांना एकजीव करणं हे निश्चितच कठीण आहे पण अशक्य हि नाही कदाचित त्याला तितका वेळही द्यावा लागेल, पण त्यासाठी प्रयत्नांची सुरुवात तर केली पाहिजे आणि हेच दुर्दैवाने काँग्रेस ला जमलं नाही सार्क ची निर्मिती तर करून बसलो पण, याच्यातून नकळतपणे रा. स्व. संघाचा हेतू साध्य होतो कि काय या भीतीपोटी सोयीनं याच्याकडे दुर्लक्ष केलं गेलं फक्त सार्क च्या बैठकांना उपस्थिती दर्शवायची आणि आर्ध्याच्या वर मुद्दे बारगळायचे किंवा समोरच्याकडून तसं करवून घ्यायचं आजपर्यंत हे चालत आलं, इथून पुढे काय होईल माहित नाही पण परवाच्या काठमांडू मधल्या सार्क संमेलनात याचा प्रत्यय आला कि भारत या गोष्टींना नक्कीच बदलू शकतो आणि त्याची नांदी म्हणजे सार्कसंमेलनामधलं कुणाच्याही दबावाखाली न येता आणि भीती न बाळगता केलेलं भाषण किंवा व्यवहार, आणि शेवटी पाकिस्तानलाही समजावत केलेलं हस्तांदोलन. या संमेलनातन नक्कीच काही प्रस्ताव मान्य झाले आणि काही अमान्याही झाले हा वेगळा भाग…
आज भारत पुन्हा उभारी घेतोय आणि हि उभारी घेत असतानाच सार्क सारख्या संघटनेला आणि त्यांच्या सदस्य राष्ट्रांना सोबत घेऊन हि भरारी घेणं गरजेचं आहे, आज हि राष्ट्रे भारताकडे मोठ्या आशेने बघतायत (पाकिस्तान वगळता) भारताने आज पर्यंत जगाला विचार देण्याचे कार्य केलं ज्याच्यावर आज जग उभं आहे, आणि त्याच विचारांना या सदस्य राष्ट्रांमध्ये रुजवणं आणि एकेकाला हातानला धरून सोबत घेऊन जाणं हि आज भारताची प्राथमिकता बनलीय जी कि आधी कुणाला महत्वाची वाटली नाही,पश्चिमी देशांनी आपापले गट बनवून त्यांचा विकास केला त्यांनी इतरांचा कधीच विचार केला नाही पण भारताला सार्क च नव्हे तर येणाऱ्या काळात सर्व जगाचं प्रतिनिधित्व करत पुढं जायचं आहे, कदाचित एखाद्या ला असं वाटतही नसेल किंवा माझं लिखाणही एखाद्या विशिष्ट विचारधारेकडे झुकताना दिसेल पण सुज्ञ नागरिक असल्याकारणाने जी विचारधारा शाश्वत आहे जिला सुवर्ण इतिहास होता, आज जी जनमतामध्ये बहुमतात ठामपणे उभी आहे जिला उज्वल भविष्य आहे याचा विचार करता आणि अवघ्या जगाला आपल्या मध्ये, आपल्या प्रेमाने, करुणेने सामावून घेण्याची ताकद ज्या विचारांमध्ये आहे मी त्याचाच प्रथमदर्शनी विचार करेन आणि याच विचारधारेवर सार्क इथून पुढे चालेल याचीही शाश्वती आहेच …
अहमद शेख-९६९९९३६५७५
No comments:
Post a Comment